StudentTalks: Hilko Oosterhuis over de invloed van taal & framing op gemeentelijke herindeling

LGRO_ugla_10

05 sep StudentTalks: Hilko Oosterhuis over de invloed van taal & framing op gemeentelijke herindeling

Hilko Oosterhuis is een student die via het Urban Gro Lab bij een scriptieonderwerp terecht kwam. Na de eerste verkenning bij Ten Boer werd de blik wat breder en de focus gelegd op de herindeling van Groningen, Haren en Ten Boer.
Een korte noot vooraf: dit artikel of het onderzoek is geenszins een uitspraak voor of tegen een mogelijk herindeling

Een toespeling op gemeentelijke herindeling: taal doet ertoe!

Gemeentelijke herindelingen zijn hot and happening, al ruim een eeuw lang. In 1900 kende Nederland meer dan 1100 gemeenten, anno 2017 zijn dit er nog ongeveer 380 en dit aantal daalt nog steeds. Ook om de hoek vinden gemeentelijke herindelingen plaats: in de provincie Groningen staat een grootscheepse herindelingsronde in de steigers, waarbij we van 23 naar 8 gemeenten gaan. Toch gaan herindelingen niet altijd zonder slag of stoot. Sommige gemeenten zien geen noodzaak of heil in een herindeling. Mijn afstudeeronderzoek is gegaan over het belang van communicatie, taal en framing rond gemeentelijke herindelingen.

Voor het onderzoek heb ik gebruik gemaakt van de grote hoeveelheid documenten die zijn gepubliceerd sinds het verschijnen van het sleutelrapport: “Grenzeloos Grunn” uit 2003. Sinds de verschijning van dit rapport is de herindelingstrein gaan rijden en is een langdurig traject ingezet, met verschillende bestuurskrachtonderzoeken en financiële onderzoeken naar de gemeenten in Groningen.

Al snel stuitte ik op de herindeling tussen Groningen, Haren en Ten Boer. Deze herindeling valt op vanwege de geschiedenis, betrokkenheid van inwoners bij het proces en de rechtszaak die gevoerd is. De gemeente Groningen en Ten Boer kennen al een nauwe samenwerking op ambtelijk gebied. Daarop is besloten dat de gemeenten ook bestuurlijk samen wilden gaan. Vanwege de opschaling in de hele provincie heeft het bestuur van de provincie besloten dat ook Haren hierbij aan moest sluiten.

Dwang of een duwtje in de ‘goede richting’?

Vanuit de wet Arhi (Algemene regels Herindeling) kan een provincie dwang uitoefenen om een gemeente aan te laten sluiten in een herindeling. Hierin zat slechts een deel van de angel van het conflict. Diverse onderzoeken hebben geen directe uitspraak gedaan of een herindeling een oplossing is, of dat het een oplossing is voor een niet-bestaand probleem. Taal lijkt hier dus een bijzondere rol te spelen. Dwang of een duwtje in de ‘goede’ richting, taal doet ertoe.

Het onderzoek:

In het onderzoek heb ik gekeken of de communicatie over de herindeling tussen de betrokken partijen ingedeeld kon worden in een systeem. Daar heb ik ‘spiral dynamics’ voor gebruikt. Spiral dynamics is een systeem om waarden in oplopende complexiteit te categoriseren. Daar kwam naar voren dat dezelfde aspecten in de herindeling in verschillende ‘systemen’ een andere betekenis kunnen krijgen: reframing. Voor verduidelijking zie afbeelding 1. Daarin staan de 6 frames (Diversiteit, Duurzaamheid, Financieel, Zelfbeschikking, Saamhorigheid en Synergie), het bijbehorende systeem en de argumenten die binnen het frame aangedragen worden.

fig1hilko

fig2hilko

Afbeelding 1: Zes frames met bijbehorend systeem en argumenten.

Verder lijken ook ruimtelijke aspecten een rol te spelen in het herindelingsproces. Iedereen die Haren een beetje kent weet dat het een mooi compact centrum heeft. Verder liggen er ook groene ruimten om het dorp heen, die de grens markeren tussen Haren en ommeland. In de gesprekken die ik gevoerd heb aan beide kanten van de grens kwam waardering voor deze ruimte naar voren, maar ook de wens om deze te bewaren. Toch zijn er gevoelens dat Haren de autonomie over zulke gebieden verliest, en zich moet conformeren aan het grotere geheel van stad.

Hierin schuilt de kern van mijn onderzoek: ruimtelijke inrichting en identiteit zijn nooit los van elkaar te zien, maar de manier waarop men die identiteit construeert verschilt echter. De gesprekken die ik voerde gaven daar ook verschillende opvattingen over. Enerzijds was het verhaal aanwezig dat de gemeentegrens en autonomie bepalend is voor de identiteit van de gemeenschap. Anderzijds maken de inwoners de gemeenschap, en die blijven vermoedelijk nog wel een tijdje wonen waar ze nu wonen. Deze twee verhalen of visies op herindeling kunnen voor veel conflict zorgen. Ook het framen van aspecten speelt een rol. Een voorbeeld hiervan is identiteit. Dat kan op verschillende manieren neergezet worden; namelijk als iets wat bedreigd wordt, maar ook als iets wat je op kan nemen in city-branding. Taal en framing kan er dus voor zorgen dat hetzelfde thema of onderwerp op verschillende manieren belicht kan worden, waardoor potentieel conflict geactiveerd of uitvergroot kan worden.

Wel moet gezegd worden dat dit niet het enige punt van conflict is in de herindeling. De onduidelijkheid over de probleemstelling en geboden oplossing zijn minstens zo belangrijk. Toch spelen verschillende verhalen en taal een belangrijke rol. Mijn tip aan de bestuurder die een volgende herindeling aan moet pakken is dan ook: wees je hier bewust van. Men zegt niet voor niets dat communicatie een vak is.

Mocht je vragen of opmerkingen hebben naar aanleiding van deze samenvatting, dan kun je altijd contact met hem opnemen via het e-mailadres: hilkooosterhuis@hotmail.com

Geen reactie's

Geef een reactie

*